Polecamy,  Powieść,  Półka z książkami

Dwa światy po wojnie

Tak się złożyło, że przeczytałam w jednym czasie dwie książki z różnych stron świata, których historia toczy się tuż po II Wojnie Światowej. „Zmierzch” Osamu Dazai to opowieść o Japonii, w której w tym czasie wszystko zaczyna się zmieniać – społeczeństwo, jego struktura i reguły gry wspólnego życia. Arystokracja traci przywileje, a ludzie niezależnie od pozycji, mają poczucie, że mit wielkiej Japonii zderzył się z meteorytem i rozpadł w drobny mak. „Ślady miasta” Larsa Saabye Christensena to z kolei opowieść o mieszkańcach Oslo, którzy po wojnie składają swoją rzeczywistość z nowych kawałków i codziennym trudem próbują nadać mu sens. Czytając te dwie książki równolegle miałam świetny wgląd w różnice kulturowe, podejście do życia i śmierci w tak różnych miejscach świata.

Oba te światy i norweski, i japoński łączą sztywne zasady, które trzymają społeczeństwo w ryzach. W Japonii wynikają one z tradycji i ról, które są przypisane wszystkim obywatelom. W Norwegii to raczej kult pracy i zasad, które sterują ładem społecznym i w rozumieniu Norwegów dobrostanem narodowym. 

Japonia. “Zmierzch” Osama Dazai (Wydawnictwo Tajfuny)

Opowieść krucha i niedostępna. Delikatna i ostra jak brzytwa jednocześnie, pachnąca kwiatami ogrodu japońskiego. Opowieść smutna i melancholijna, która nie daje nadziei i jest dla mnie wyjątkowo uniwersalna. Bohaterowie – z rodziny upadającej arystokracji – konfrontują się z rzeczywistością, w której nie ma dla nich miejsca po wojnie. To zmierzch pewnej epoki, który przynosi utrapienie i początkowo niewypowiedzianą pustkę. Dopiero tragiczna historia brata Kazuko – ukarze rozmiar cierpienia jednostki niedopasowanej, zbyt delikatnej dla swoich czasów, odosobnionej. Ale w tej rodzinie cierpi każdy (być może też każdy w japońskim społeczeństwie). Matka zamyka się w sobie i choruje, córka Kazuko szuka szczęścia w miłości, jednocześnie nie wiedząc, jaką pełni rolę w rodzinie i w swoim świecie. Pieniądze kończą się, a pracy dla kobiet jak nie było, tak nie ma. Upadająca arystokracja traci swoją uprzywilejowaną pozycję, kobiety tracą moc i głos, nie mają za co żyć. Świat dookoła pachnie deszczem, a na horyzoncie jawi się burza z piorunami – długa i męcząca. 

Od tej książki zaczyna się moja przygoda z Dazai. Pisarz, którego życie naznaczone było cierpienie, swoje lęki i przemyślenia, przelewał na papier w sposób doskonały. Prozę Dazai można czuć każdym zmysłem i cierpieć razem z bohaterami na każdej stronie powieści (żeby nie było, że nie uprzedzałam). Kolejne książki z mojej listy już wydał Czytelnik – “Zatracenie” i “Owoce wiśni”.

Norwegia. „Ślady miasta” Lars Saabye Christensen (Wydawnictwo Literackie)

Opowieść ciężka i szarobura. Krótkie zdania nadają tempo i trzymają w ryzach – tak jak norweskie społeczeństwo trzyma się nakazów, usztywnień, dobrych manier i ładu ogólnego. Przerywniki dotyczący sprawozdań ze spotkań kobiet działających w Czerwonym Krzyżu świetnie ten schemat dopełnią. Przekazywanie datków, zbieranie odzieży, załatwienie drobnych i większych spraw – codzienny mozolny wysiłek, który zmienia obraz i samopoczucie. Kobiety czują się potrzebne społeczności i w ten sposób trybiki dobrego samopoczucia i pracy na rzecz ogółu, zostają wprawione w ruch, z którego wyłamują się nieliczni. Christensen udowadnia, że nawet w takich społecznościach, znajdują się kolorowe ptaki, wrażliwcy i odmieńcy. Pragną skrzydeł i lekkości, oderwania od świata, w którym żyją. Właśnie takimi, trochę odklejonymi, bohaterami jest Jasper – syn Maj Kristoffersen i sąsiadka Pani Lund. Oboje widzą więcej, czują mocniej – każde na swój sposób próbuje przetrwać. Oboje nie pasują do mroźnego klimatu Oslo, porządku i sztywnych zasad, ale radzą sobie jak mogą, stawiając codziennie czoła rzeczywistości. 

Osamu Dazai "Zmierzch"

Osamu Dazai “Zmierzch”

Przekład: Mikołaj Melanowicz

Tajfuny 2019

Lars Saabye Christensen "Ślady miasta"

Lars Saabye Christensen “Ślady miasta”

Przekład: Iwona Zimnicka

Wydawnictwo Literackie 2020

Powiadomienia
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x